Alles Over Utrecht, Pans schrijft burgemeestersreferendum van zich af

Als Ralph Pans geweten had dat hij het op had moeten nemen tegen een partijgenoot, dan had de PvdA’er niet meegedaan. Dat schrijft de VNG-directeur in zijn boek ‘De slag om de Domstad’, gewijd aan zijn ervaringen met het geflopte en door hem verloren burgemeestersreferendum vorig jaar oktober.

In het boek trekt Pans in twijfel of zijn tegenspeler Aleid Wolfsen uit zichzelf op de burgemeesterspost heeft gesolliciteerd, iets waarmee die zich tijdens de campagne profileerde ten opzichte van Pans. Pans was gevraagd door Tweede Kamerlid Pierre Heijnen, die binnen de PvdA-fractie belast is met burgemeestersbenoemingen. “Een paar weken na het referendum bereikte mij het verhaal, dat Hans Spekman Aleid Wolfsen benaderd zou hebben om te solliciteren nadat hij van mijn kandidatuur vernomen had.” Dat zou te maken hebben met Pans’ opvattingen over uitgeprocedeerde asielzoekers. Spekman, nu Tweede Kamerlid en daarvoor PvdA-voorman in Utrecht, zou Pans om die reden niet in Utrecht willen hebben.

Dat Heijnen Pans benaderde om op Utrecht te solliciteren had te maken met de verwachting van de PvdA dat zware kandidaten van andere partijen een gooi zouden gaan doen. Het ging daarbij om Jozias van Aartsen, die net gestopt was als VVD-Kamerlid, en voormalig GroenLinks-kopstuk Paul Rosenmöller.
Toen later bleek dat de Utrechtse bevolking de keus tussen twee PvdA’ers niet pruimde, stelde Pans voor om het referendum open te breken om de deelname van een kandidaat van een andere politieke kleur mogelijk te maken. Dat werd hem bepaald niet in dank afgenomen door de Utrechtse politiek. En volgens burgemeester Annie Brouwer (inmiddels opgevolgd door Aleid Wolfsen) was openbreken helemaal niet mogelijk. Maar volgens Pans staat dat helemaal niet vast, zo schrijft hij in zijn boek. Een ander probleem dat Pans parten heeft gespeeld is dat het AD/UN hem in zijn ogen fout had geciteerd met de zin: “Ik vind het ook niet zo heel erg als ik niet win”. Een journalistieke uitglijder met grote gevolgen, aldus Pans.

Pans geeft vrijwel geen waarde-oordelen maar laat tussen de regels door merken dat hij niet al te veel op heeft met de wijze waarop zijn tegenspeler Aleid Wolfsen campagne voerde. Wolfsen hield zich in Pans ogen regelmatig op de vlakte wanneer het hem uitkwam, overdreef de veiligheidsproblemen in Kanaleneiland door juist Pans bagatellisering te verwijten en herhaalde tot vervelens toe bepaalde zinsneden zoals die over zijn groep ‘energieke, leuke jonge mensen’, waarmee hij campagne voerde. Maar tijdens de presentatie van zijn boek noemde de VNG-directeur Pans de verstandhouding met Wolfsen uitstekend.

Bij het lezen van het boek lijkt het erop dat Wolfsen regelmatig en Pans helemaal geen gebruikmaakte van campagnetrucs. Zo kaapte Wolfsen een publiciteitsmoment van Pans af door hem met een bos bloemen op te wachten aan de finish van de plaatselijke Singelloop.
De afloop van het referendum is bekend: slechts 9,25 procent van de kiesgerechtigden kwam op, volgens Pans de laagste opkomst ooit bij verkiezingen in Nederland. Wolfsen werd burgemeester. Niet op basis van de ongeldig verklaarde referendumuitslag maar omdat hij ruime steun in de gemeenteraad had.