De gemeentelijke afdeling Milieu en Duurzaamheid van Utrecht voorspelde begin 2004 een dramatische toename van de luchtverontreiniging op de Haydnlaan: 61,2 microgram/m3 stikstof¬dioxide (NO2) en 62,7 microgram/m3 fijnstof bij 33.600 auto’s per etmaal. Dat aantal zou worden bereikt na de reconstructie van de Majellaknoop. Dat was in een tijd dat de Raad van State zich nog niet druk maakte over de overschrijding van luchtkwaliteitsnormen.

In augustus 2005 zag de voorspelling er ineens veel beter uit. De Raad van State bleek namelijk inmiddels strikt de hand te houden aan de Europese normen en dus kwam Milieu en Duurzaamheid toen veel lager uit: 46 microgram/m3 NO2 en 35 microgram/m3 fijnstof in 2010. Als je maar geduldig rekent, gaat het met de luchtkwaliteit vanzelf de goede kant op. Inmiddels, zo verklaart Peter Segaar van Milieu en Duurzaamheid, is de Haydnlaan al geen knelpunt meer en kun je daar weer gewoon ademhalen.

Vorige week nam ik deel aan een bijeenkomst van milieu-professionals: TNO, DHV, VROM, RIVM, MNP en gemeentelijke en provinciale luchtspecialisten. Samen gniffelden zij over krasse staaltjes van creatief rekenwerk, waarmee hardnekkige knelpunten als sneeuw voor de zon verdwenen.

De luchtverontreiniging wordt doorgaans ‘berekend’ en daar kun je naar hartelust mee sjoemelen, zodat het uiteindelijke rekenresultaat veel te laag kan zijn. In 2004 rekende de gemeente uit dat de fly-over bij het 24 Oktoberplein in 2010 in het geheel geen overschrijding oplevert (dus onder de 40 microgram/m3 blijft), maar doordat kritische burgers de sommetjes van de gemeente zijn gaan narekenen, komt Milieu en Duurzaamheid inmiddels uit op 59 microgram/m3 in 2010.

De berekeningen van de milieu-professionals van gerenommeerde landelijke adviesbureaus en van gemeentelijke afdelingen Milieu en Duurzaamheid hebben dus weinig met de werkelijkheid te maken. Ze worden ook niet gemaakt om onze gezondheid te beschermen, maar om bouwplannen goedgekeurd te krijgen door de Europese regelgeving te ontduiken.

Meten is weten. Omdat de gemeente geen metingen verricht – met metingen kun je immers niet sjoemelen -, heeft de Stichting Stop Luchtverontreiniging Utrecht dat nu maar zelf gedaan. En wat blijkt? Het Vredenburg, waar volgens de gemeente uitsluitend ‘schone’ bussen rijden, blijkt met 65 microgram/m3 NO2 smeriger te zijn dan de Weerdsingel (56 microgram/m3) en de M.L. Kinglaan (52 microgram/m3), volgens de gemeente de twee smerigste straten van Utrecht. Het Vredenburg is zelfs een stuk viezer dan de A2. De snelwegen zijn volgens de gemeente grotendeels verantwoordelijk voor de luchtvervuiling in Utrecht.

Waarom meet Utrecht de luchtkwaliteit niet? Omdat het de politiek geen moer kan schelen dat onze gezondheid erop achteruitgaat. De Belle van Zuylen, het Muziekpaleis, de nieuwe Stadsschouwburg, de nieuwe bibliotheek, het nieuwe stadskantoor, de verdubbeling van Hoog Catharijne, het glorieuze Stationsgebied met zijn 6000 extra parkeerplaatsen en niet te vergeten de fly-over over het 24 Oktoberplein, die moeten er komen, koste wat het kost. Een kniesoor die wakker ligt van 2500 voortijdige sterfgevallen per jaar en 10 procent astmatische kinderen.

Kees van Oosten