Volgens het staatsrecht is de overheid er voor iedereen en volgens de Grondwet heeft iedereen gelijke rechten. In de visie van Karl Marx is dat schone schijn en hebben de kapitalisten zich de staatsmacht toegeëigend met de bedoeling om zich ten koste van gewone burgers te verrijken. Volgens Jan Mertens (1968), destijds voorzitter van het Nederlands Katholiek Vakverbond, delen 200 captains of industry de lakens uit in Nederland.

Wat Marx en Mertens bedoelen, is dat een handjevol kapitalisten de wetten en de regelgeving naar hun hand zetten, zodat grote bedrijven weinig belasting hoeven te betalen en grove winsten kunnen maken. Of dat de overheid heel veel investeert in de bouw van muziekpaleizen, stadskantoren en de wegenbouw, waar grote bedrijven dan weer van profiteren. Dat het denkbaar is dat de overheid belastinggeld zondermeer doorsluist naar bevriende bedrijven, dat was nog niet bij Marx en Mertens opgekomen. En dat gebeurt in Utrecht.

Op 27 maart 1981 sloot de gemeente Utrecht een erfpachtovereenkomst met de Jaarbeurs, met een looptijd tot 2070, waarbij de Jaarbeurs 77.995 vierkante meter in erfpacht kreeg voor de symbolische erfpachtcanon van 45,38 euro (100 gulden) totaal per jaar. Dat is dus 0,06 eurocent per vierkante meter. Holiday Inn moest in 1982 45,83 euro (101 gulden) per vierkante meter betalen. De grond die aan de Jaarbeurs in erfpacht werd gegeven, had dus per jaar ruim 3,57 miljoen euro op kunnen brengen ipv 45,38 euro en dat lopen wij tot 2070 mis. We lopen natuurlijk nog veel meer mis, want normaal gesproken wordt de canon elke tien jaar aan de inflatie en de stijgende grondwaarde aangepast. De grond bij het station is inmiddels goud waard. De Jaarbeurs heeft nog meer van dat soort erfpachtovereenkomsten. Naar schatting benadelen die erfpachtovereenkomsten, de te verwachten stijging van de grondwaarde in aanmerking genomen, de Utrechtse belastingbetaler bij elkaar voor meer dan een miljard euro tot 2070.

Het EG-verdrag (artt. 87, 88 en 89) verbiedt steunmaatregelen die concurrentievervalsend werken. Daarvan is bij een erfpachtcanon van 0,06 eurocent per vierkante meter in het stationsgebied zondermeer sprake. Utrecht handelt dus in strijd met het EG-verdrag en zou door Neelie Smit-Kroes voor de rechter gesleept moeten worden. Op 7 maart 2008 heb ik burgemeester Wolfsen op de hoogte gebracht van de verboden staatssteun aan de Jaarbeurs. Wolfsen doet echter niets. Ik neem aan omdat zijn partijgenoten Ien Dales, Johan Stekelenburg en Ella Vogelaar in de raad van bestuur van de Jaarbeurs hebben gezeten. Onze gemeenteraadsleden zijn al jaren bekend met het doorsluizen van gemeenschapsgeld naar de Jaarbeurs, maar doen er niets tegen.

Artikel 20 van de erfpachtovereenkomst met de Jaarbeurs geeft de gemeente het recht de overeenkomst “om redenen van algemeen belang” te beëindigen met een opzegtermijn van zes maanden. De gemeenteraad heeft echter besloten de erfpachtovereenkomst met de Jaarbeurs om te zetten in een eeuwigdurende overeenkomst. De Jaarbeurs gaat onze grond nu voor heel veel geld verhuren aan het staats(!)bedrijf Holland Casino en aan de Megabioscoop. Dat de staat, in dit geval de gemeente Utrecht met haar burgemeester, wethouders en raadsleden, de belangen van het kapitaal behartigt, valt moeilijk te ontkennen. Utrecht gaat daarin dus zo ver dat het zelfs bereid is om strafbaar, want in strijd met het EG-verdrag, te handelen.

Kees van Oosten