Als ik in het buitenland ben, schaam ik me vaak voor het gedrag van mijn luidruchtige landgenoten. Moet ik mijn landgenoten er daarom eigenlijk op aanspreken als ze zich liederlijk gedragen? Ik ben tenslotte ook een Nederlander. Ik vind van niet, want ik kan er niets aan doen dat zij zich zo gedragen. Bovendien is het stom toeval dat ik Nederlander ben.

Ik ben min of meer christelijk opgevoed. Dat wil zeggen, mijn ouders waren toevallig min of meer christelijk. Moet ik me nu verantwoordelijk voelen voor het gedrag van alle andere christenen, ook voor het gedrag van fundamentalistische christenen die homo's discrimineren en hun kinderen niet tegen polio laten inenten? Ik vind van niet, want ik kan er niets aan doen.

En ben ik als witte man verantwoordelijk voor wat alle andere witte mannen doen? Nee, het feit dat ik toevallig tot een bepaalde etnische of religieuze groep behoor of toevallig een bepaalde nationaliteit heb, betekent niet dat ik aangesproken kan worden op het gedrag van mensen die ook toevallig tot diezelfde groep behoren. Zo van: "Jij bent er toch ook zo een, zou je daar niet eens wat aan doen?"

Elk weldenkend mens zal het met me eens zijn dat ik niet verantwoordelijk ben voor andere Hollanders, andere witte mannen of andere christenen. Maar als het om Marokkanen en moslims gaat, ligt dat kennelijk anders, want die mogen kennelijk wél worden aangesproken op wat andere Marokkanen en moslims doen. Dat is meten met twee maten en verkeerd.

Ik ben het er dus helemaal niet mee eens dat het Marokkanen of moslims collectief zou mogen worden aangerekend dat bepaalde jongens zich misdragen, jongens die toevallig Marokkaanse of islamitische ouders hebben. Ik ben het dus absoluut niet eens met Tom Staal en ook niet met Abderrahman Farsi. De opvatting dat je het Marokkanen of moslims als collectief zou mogen kwalijk nemen wat een paar raddraaiers doen, vind ik onbeschaafd en racistisch.

Wat je doet als je de Marokkaanse gemeenschap verantwoordelijk stelt voor het gedrag van "hun zonen" is bovendien uitgerekend wat Marokkanen zo vaak wordt kwalijk genomen: het zich niet gedragen naar de normen en waarden van onze samenleving. In onze westerse en beschaafde samenleving geldt namelijk dat mensen individueel aansprakelijk zijn voor hun strafbare gedrag. De politie en de rechter moeten in het geval van een wetsovertreder met Marokkaanse etniciteit net zo handelen als in het geval van een autochtone wetsovertreder. Dat wil zeggen: het verwijtbare gedrag moet de wetsovertreder zelf aangerekend worden en niet zijn familie en niet alle mensen die toevallig dezelfde etniciteit of hetzelfde geloof hebben.

De essentie van racisme is dat mensen niet beoordeeld worden op hun eigen gedrag, maar op hun etniciteit of het feit dat ze geboren zijn als moslim of als christen. Als mensen beoordeeld of aangesproken worden op hun etniciteit of geloof, gaat het niet om de vraag of ze zelf iets verwijtbaars gedaan hebben, maar zuiver om het feit dat ze (ook) tot een bepaalde etnische of religieuze groep behoren. Dat wordt door de grondwet en door internationale mensenrechtenverdragen expliciet verboden.

Tien jaar geleden zou niemand het in zijn hoofd hebben gehaald om de Marokkaanse gemeenschap aan te spreken op het gedrag van ontspoorde jongeren, maar inmiddels is racisme politiek correct. Het gaat keihard en dat is erg verontrustend.

Kees van Oosten