Ongeveer de helft van de basisschoolverlaters gaat nog steeds naar het vmbo. In de stad Utrecht loopt het aantal aanmeldingen voor vmbo-scholen steeds sterker terug. Nu is het zo ernstig dat plannen voor nieuwbouw maar uitgesteld worden. Waar ligt het aan en nog beter: wat doen we er aan?

Een commissie van wijzen bestaande uit onder andere een ex-milieuminister en een voormalige politiebaas gaat dat bekijken. Verstandig om duurzaamheid en veiligheid mee te laten spelen. Steven van Eijck was al bezet vanwege de provinciecrisis en het is een beetje Nederlands om er de vaste club van bijklussende deskundigen bij te halen. Ik zou zeggen voeg een oud-leerling toe en zeker een ouder. Die hebben er dagelijks mee te maken (gehad).

Ligt de neergang nu aan de wijk waar een vmbo school staat? Bijvoorbeeld Zuilen en Overvecht. Nee, want in Utrecht Oost staat het Meerstroom en daar gaat het ook niet goed. Het ligt ook niet aan de gebouwen, vmbo scholen zitten doorgaans in nieuwere behuizing dan bijvoorbeeld havo- en vw0-scholen. Ook aan de presentatie ligt het niet. Ik bekeek wat websites en complimenten wat dat betreft. En zeker ligt het niet aan de kwaliteit van het management en de leraren. Voorzover ik ze nog ken bevlogen en hardwerkende Nederlanders die dit aan het hart gaat. Toch is het een imagokwestie die niet aan wijk, gebouw, werving en kwaliteit van de medewerkers vastzit. Opmerkelijk is dat de randen van het vmbo zoals het grafisch en groen onderwijs wel vollopen.

Ik vrees dat de invloed van het lokale bestuur beperkt is. De kern van het probleem is dat vooral witte ouders het als een nederlaag zien wanneer hun kind vmbo-advies krijgt en om de zwarte populatie in de stad te ontlopen kiest voor de randen van het vmbo en scholen in omringende gemeenten. Daar komt bij dat het leren van een ambacht als loodgieter, elektricien, timmerman, bakker en verzorging en verpleging allochtone leerlingen niet aanspreekt. Die kiezen massaal voor ICT en administratie en komen daarna met halve MBO kwalificaties op de arbeidsmarkt moeizaam aan de bak. Een Pool en straks een Bulgaar krijgen meer kans.

Wat doen we er aan? Ik schat in dat de commissie met voedingsgebieden komt. Dat is geen nieuw schoolvak, maar een mogelijkheid om de witte vlucht naar Zeist, Bilthoven en Nieuwegein te voorkomen. Koop Utrechtse waar zogezegd. Altijd proberen, maar lastig af te spreken omdat je de medewerking van alle besturen en alle gemeenten nodig hebt. Denk ook dat er nog wel een imagocampagne wordt geadviseerd en uiteraard vragen de wijzen om meer geld. Maar dit is de kans om echt wat te doen.

Zet in de bestaande scholen twee nieuwe mavo’s op, de toegangspoort tot verder onderwijs voor allochtone leerlingen. Kom met de in Nederland nu al succesvolle vakcolleges voor technische vakopleidingen, in feite de oude Ambachtschool maar nu weer als zodanig herkenbaar. En bundel de kennis en ervaring van basisscholen die veel leerlingen hebben die naar het vmbo gaan. Begin in groep acht al met de voorbereidingen. Volle kracht vooruit.