Ik begon in 1968 met een maandloon van 800 gulden. De huur van mijn nieuwbouw rijtjeswoning was 190 gulden. Van mijn maandloon kon ik redelijk rondkomen. Ik reed in een ouwe auto, we gingen 3 weken per jaar op vakantie in Frankrijk of Duitsland en er was een zwart-wit-tv in huis.

Er is nu veertig jaar voorbij. Ik betaal 420 euro huur voor een bovenwoning, een derde van mijn maandinkomen. Ik rijd nog steeds in een ouwe auto. Mijn vakantiebesteding is niet veranderd. De tv is inmiddels in kleur. Het belangrijkste verschil is dat ik een (gebruikte) computer en een mobieltje heb. Mijn welvaart is er sinds 1968 beslist niet op vooruitgegaan.

Nu is het niet mijn bedoeling om te klagen: ik ben tevreden met mijn welvaart. Maar ik vraag me wel af waarom mensen van mijn generatie straks moeten doorwerken tot we 67 zijn en waarom we nog steeds 36 uur per week moeten werken.

Toen ik in 1968 mijn loopbaan begon, was er in Nederland nog maar één bedrijf dat een computer had: de Heidemij in Arnhem. Tussen 1968 en nu heeft de automatisering haar intrede gedaan en dat heeft geleid tot een aanzienlijke vergroting van de arbeidsproductiviteit. Je zou zeggen dat we daardoor stinkend rijk hadden moeten worden.

Toen bekend werd dat Beatrix iets met Claus had, stuurde Nederhorst, destijds fractievoorzitter van de PvdA, een brief van vijf kantjes naar 192 verontruste leden. Die werd 192 keer uitgetikt, want er was nog geen fotokopieerapparaat, laat staan e-mail. En een stenciltje gaf geen pas. Moet je je voorstellen: tien typistes die dagen bezig zijn om een brief 192 keer uit te tikken. Als je bedenkt dat een auto tegenwoordig volledig geautomatiseerd wordt gemaakt en dat de boer zijn koeien geautomatiseerd melkt, dan zou je toch zeggen dat onze arbeidsproductiviteit wel honderd keer groter is geworden.

Nu de vraag die mij zo bezighoudt: waar is de vrucht van al die extra productiviteit gebleven? Waarom zijn wij nu niet stinkend rijk met z’n allen en waarom moeten we doorwerken tot we 67 zijn? Wie is er met al die extra welvaart aan de haal gegaan?

Kees van Oosten