vrijdag 22 november 2019
Versie 3.00.0
  Dé click met Utrecht!


Nieuws per e-mail?
Aanmelden Mijn AOU
Hier gratis aanmelden

Politiekpagina
Nieuwspagina
Meer nieuwspagina
Regio nieuwspagina
Variapagina




Over de wet van de remmende voorsprong
Column
Gepubliceerd: 2009-08-28
door: Kees van Oosten








In 'Dialektiek van de vooruitgang' (1935) beschreef de beroemde historicus Jan Romein de wet van de remmende voorsprong. De wet wordt vaak opgevat als een soort wet van de genoegzaamheid. Zo legt Wikipedia het ongeveer uit: een bedrijf heeft dankzij een technische vondst of toepassing een voorsprong op andere bedrijven, waardoor de prikkel wegvalt om te innoveren. Het bedrijf zal daardoor door de concurrentie worden ingehaald.

Romein heeft een verklaring proberen te vinden voor een fenomeen dat vaak in de geschiedenis optreedt: de op- en ondergang van steden en culturen. Maar de verklaring van Romein graaft dieper. Hij gebruikt het begrip 'dialektiek' niet voor niets. Romein baseert zich op Karl Marx en Marx heeft het begrip weer van de filosoof Hegel. Bij de discussies over luchtverontreiniging de afgelopen jaren moest ik vaak aan de dialektiek van de vooruitgang en de wet van de remmende voorsprong denken.

Laat ik eerst een voorbeeld geven. Utrecht schaft 188 stadsbussen aan met een ouderwetse techniek, gewoon diesel. Het innovatieve bedrijf E-Traction heeft het nakijken. E-Traction heeft bussen op de markt gebracht met een hybride aandrijving (half diesel, half elektrisch), die qua brandstof de helft gebruiken en aanzienlijk minder vervuiling geven. E-Traction komt in Nederland nauwelijks aan de bak en vroeg of laat is het bedrijf gedwongen zich in een land te vestigen dat in opkomst is en waar gevestigde bedrijven als DAF en Mercedes de markt niet in handen hebben.

Nu de wet van de remmende voorsprong: het beschikbaar komen van bepaalde technologie heeft de ontwikkeling tot gevolg van bepaalde industrie. Daar worden kapitalen in geïnvesteerd en daar wordt aan verdiend. Dat betekent dat er een belangengroep ontstaat, die er belang bij heeft dat alternatieve (betere) technologieën geen kans krijgen. Die 'gevestigde belangen'-groep weet politieke beslissers zo te beïnvloeden dat er niet geïnvesteerd wordt in nieuwe (schone) technologie en dat innovatieve bedrijven niet aan de bak komen. De wet van de remmende voorsprong kan nu als volgt worden samengevat: technologische voorsprong schept de voorwaarde voor het ontstaan van achterstand.

Waarom beschreef Romein de wet van de remmende voorsprong in een essay over de dialektiek van de vooruitgang? De ontwikkeling van de samenleving verloopt niet als een geleidelijk continu proces, er is telkens sprake van economische en maatschappelijke crises en strijd tussen belangengroepen. Een bloeiende economie in een stad of een regio kan in enkele jaren omslaan in een neergaande economie. Dit dialektische proces wordt in gang gehouden door een drietal factoren: (1) ontwikkeling van nieuwe technologie, (2) het ontstaan van groepen die belang hebben bij de toepassing van die technologie, (3) de politieke macht die belangengroepen weten op te bouwen om technologische vernieuwing en toepassing van nieuwe technologie tegen te houden.

De derde voorwaarde lijkt mij de belangrijkste. De politieke invloed van de club van Elco Brinkman en van bedrijven als Shell is enorm. Landen om ons heen investeren 4% van het nationaal inkomen in kennisontwikkeling. In Nederland is dat 1,5%, omdat er zoveel wordt geïnvesteerd in harde infrastructuur (asfalt). Bedrijven die zich toeleggen op de ontwikkeling van zonne- en windenergie worden opgekocht door de Chinese industrie, omdat onze regering aan de leiband loopt van de olieindustrie. Er is een innovatieplatform, waarvan Balkenende voorzitter is, maar er is geen geld voor innovatie. Plasterk maakt goeie sier door met geld te strooien voor fundamenteel onderzoek door NWO en SenterNovem, maar dat geld heeft hij eerst bij universiteiten weggehaald. Utrecht doet niets op het gebied van geavanceerd openbaar vervoer, al het geld gaat naar wegverbredingen, reconstructies van kruispunten, parkeergarages en fly-overs.

De moraal van het verhaal is duidelijk. Een verstandige overheid investeert fors in kennisontwikkeling en dwingt het bedrijfsleven te investeren in duurzame en schone techniek, door het opleggen van scherpe voorschriften. Niet eens met het oog op onze gezondheid of het milieu, maar puur en alleen om economisch niet achterop te raken. De grote politieke partijen en de overheid laten zich echter voor het karretje spannen van het verouderde gevestigde bedrijfsleven en daardoor raakt de Nederlandse economie in de versukkeling. Over tien jaar moeten wij in China onze hand ophouden.

Kees van Oosten


Stuur dit bericht door!

SSLU vraagt Hof gemeente Utrecht te laten vervolgen
Tegen de koopzondag
Klimaatneutrale mobiliteit
Het probleem van GroenLinks
Een beter milieu: dialoog of actie?
Lintmeijer maakt belofte niet waar
Luchtmeetnet
Asbest en fijnstof
Gebakken lucht: Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
Fietsen in de stad gezond?
DHV: u vraagt wij draaien
Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL): de nieuwe kleren van de keizer
Fijnstof in Utrecht ruimschoots boven de norm
Milieuzonering
Wolfsen: soft of onverschillig
Waardeloos rapport over verkeersmodel
Milieu-onrechtvaardigheid
Humane rechtspraak: vrouw en kind moeten 24 dagen honger lijden
Normen luchtkwaliteit gelden niet voor weggebruikers
De uitbuiter is vlakbij
Raadsleden geven niet om luchtkwaliteit
De Berekuil
Geklets over criminaliteit en veiligheid
Duizenden vrachtwagens in Utrecht spoorloos
Ondergeschiktheid van het milieu en duurzaamheid
Comfortabele onwetendheid
Schoonrekenen in Utrecht
Milieuprofessionals
Demografische krimp, een lesje in kapitalisme
Wilders en de rechtsstaat
Tijdelijke verbreding A2
Rechtsbescherming als fopspeen
De beschavingsval
Kosten criminaliteitsbestrijding
De intellectuele elite en de boze burger
De Bundeling en de regie-democratie
Foutje van de IND
Klimaatoorlogen
Gemakzuchtige journalistiek
Waterhoofdmanagement
De staat van de stad 2010
Een college zonder PvdA
Open brief aan Rinda den Besten
Kafka in de thuiszorg
Gratis erfpacht Jaarbeurs
Kappen met kappen
Duurzaamheid en slopen
Banen of barbecues
Minder professionele bestuurders, beter onderwijs
GroenLinks, de fly-over en de Spoorlaan
Sociale zuivering
Bejaarden op de barricades
Niemandsbewind
CO2 en Stikstof
Referendum ja of nee
De Spoorlaan en de PvdA
Wonen in Utrecht steeds ongezonder
Geplande verloedering van As van Kanaleneiland
Incompetente beroepskrachten
Allemaal de broekriem aanhalen
De leugen regeert
Bezwaarmaker als volksvijand
Over de wet van de remmende voorsprong
Het ego van de burgemeester
Inside Wolfsen
Opstand van de elite
Gidsland
Ons land
Hard en sociaal
Rechtbank kiest partij voor de gemeente
Gebakken luchtkwaliteit
Subsidie corrumpeert
Open brief aan de PvdA
Kredietcrisis of overproductie
Wijze lessen over inspraak
Farizeeërs
Mogen wij even afrekenen?
Het Winkelgebouw en het einde van de Stationsplannen
Geblunder
‘Verschoning’ van bussen valt tegen
Belgische toestanden?
De asfaltlobby
Volksvijand
De verloedering van de binnenstad
De vriendenrepubliek
Onveiligheid
Winkeliers Hoog Catharijne de klos
Politiek correct racisme
Segmenten
Vooruitgang
Volgzame ambtenaren
Duyvendak, klimaatactivist
Welvaart
Professionalisering
Actie voeren
Wetenschappelijke precisie
Rectificatie
Majellaleed
Niet bij brood alleen
Utrecht autostad
Gehoorzame burgers
Leve de economische groei
De Staat en het Kapitaal (2)
De Staat en het Kapitaal (1)
Zo gek als een deur
Integere ambtenaren
Excursie Auschwitz
Slachting onder winkeliers
Recht op verzet
Mosquito's
Troebel water
Wooncarrière
SloopLinks
Laffe wetenschappers
Werkverschaffing
Sjoemelen
Utrecht, Utrecht über alles

© 2007-2012 AllesoverUtrecht