Klik hier voor een vergroting

Utrecht heeft een fietsenoverschot, een nieuw woord, alsof er opeens twee keer zo veel fietsen zijn. De gemeente weet pas dat er zoveel fietsen zijn, sinds ze die opruimt. Opeens is de fiets van de oplossing een deel van het probleem geworden. Alleen de glimmende fietsen passen nog in het straatbeeld dat de gemeente voor ogen heeft. Gelukkig heeft de fiets een groot overlevingsinstinct.

Zoals in Utrecht overal wel een fiets te zien is, zo zijn de geluiden die horen bij een fiets een vast onderdeel van het geluidspatroon van de stad. Zoals met alle geluiden, zijn ook deze 's nachts extra opvallend.

In het dagelijks leven is het geluid van de fiets een goede steun om te overleven in het verkeer. Dat viel me pas op toen ik met een buitenlandse vriendin door de stad liep, en zij steeds zo schrok van achterop komende fietsers. De meesten had ik al aan horen komen.

Thuis in bed hoor ik de fietsgeluiden vaak in de straat. Ik zou er een studie van kunnen maken en proberen of ik m'n buren kan herkennen aan het geluid van hun fiets. Ik weet in ieder geval dat twee mensen verderop in de straat, een band hebben die ze iedere keer moeten oppompen voor ze 's ochtends naar hun werk gaan. De meeste fietsen hoor ik met mijn ogen en de gordijnen dicht, en weet dus niet welke buur bij welk geluid hoort.

De late passanten zijn goed hoorbaar als het net even stil is op de Amsterdamse Straatweg. Het rammelende spatbord is er in even veel soorten als er fietsen zijn. Specifieker is het geluid van de blikken plaat om de trapas die de kettingkast afdekt. Als die niet goed vast zit, gaat hij met de regelmaat van het fietsen een stukje mee met de trapper. je hoort half de trapper, langs de plaat en half de plaat langs de kettingkast.

Als een fiets maar oud genoeg is, zit er altijd wel een onderdeel aan dat kan rammelen, piepen of kraken. Een te slappe ketting, die over de onderkant van de kettingkast strijkt. De trapper die langs de standaard tikt, iedere keer als hij rond gaat. Als het niet de fiets is die rammelt, dan is het wel een kettingslot, of de sleutelbos in het vaste slot. Hoe klein de geluidjes ook zijn, 's nachts vallen ze altijd op, soms alleen al door het rubber dat over het wegdek zoeft.

Het hele scala aan geluiden, die een fiets kan maken, is zo groot en gevarieerd dat je er een symfonie voor zou kunnen schrijven: De Gazelle van de Batavier.

Frans de Jonge