Ik heb lang geaarzeld of ik wel een reactie zou schrijven op de bijdrage ‘Broodje aap’ van wethouder Tymon de Weger. Het is wat mij betreft prima als een wethouder eens flink van leer trekt in het openbaar. Nu heeft een wethouder daarvoor een uitstekend podium en dat is de raadzaal. Het blijft jammer dat in de kamer van de lokale democratie zelden iemand het achterste van zijn of haar tong laat zien. Meestal zijn daar geconditioneerde gesprekken te beluisteren. Vooraf tot achter de komma bedacht. Ik volg de bijeenkomsten van de Utrechtse raad en raadscommissies al bijna twee decennia en vooral wat daar niet gezegd wordt is vaak nieuwswaardiger dan wat er wel wordt uitgesproken.

Waarom ik toch een reactie schrijf ligt voor de hand. De uitspraken van de wethouder zijn aantoonbaar onjuist. Daarover moet je als serieuze volger van de Utrechtse politiek geen onduidelijkheid laten bestaan.

Om te beginnen is de stelling van De Weger dat een tweetal verhalen waar hij inhoudelijk moeite mee heeft van de site zijn gehaald volstrekt onjuist. Dat heb ik hem inmiddels uitgelegd. Een verhaal dat onze site haalt komt bovenin de nieuwsrubriek te staan. Iedere keer dat er een nieuw stukje wordt gepubliceerd, dalen de eerdere verhalen een plekje. Uiteindelijk valt een stukje van de homepage af, en komt dan automatisch in het nieuwsarchief. Dat archief is met een button te bereiken en kent een indeling per maand. Kinderlijk eenvoudig om artikelen in terug te vinden. En wat het zoeken betreft, inderdaad, Allesoverutrecht heeft een keurige button om de artikelen full-text terug te vinden. Had De Weger de moeite genomen om te zoeken, had hij de artikelen direct gevonden.

Dan de kwestie van het Actieplan Luchtkwaliteit 2008 (ALU). Wat De Weger daarover schrijft stoort mij wel mateloos. Tymon de Weger weet als geen ander dat zijn ALU begin september ter besluitvorming in het college lag. Een aantal raadsleden had het stuk net voor het weekeinde (voorafgaand aan behandeling in het college van de dinsdag daarop) van hun wethouders ontvangen ter lezing. Daarop ontstond politieke commotie. Vooral, maar er waren meerdere punten, omdat de NOUW3 - en dan het wegdeel tussen de A2-afslag Lage Weide en de Cartesiusweg - in de plannen stond als weg die wel eens noodzakelijk zou kunnen zijn om de verkeersproblemen in Utrecht-West op te lossen. Dat is aantoonbaar, en daarvoor bezit ik voldoende bronnen. Meer bronnen en materiaal dan journalistiek noodzakelijk is. Iedereen die De Weger vraagt zijn eigen ALU van dat moment openbaar te maken, zal hetzelfde constateren. Wat ook aantoonbaar is, is dat de besluitvorming over het ALU werd uitgesteld en er wekenlang intensief coalitieoverleg volgde waarbij de fractievoorzitters van de coalitiepartijen samen met hun verkeerswoordvoerders aan tekstexegese hebben gedaan om alle plooien glad te strijken. Het is bijna koddig om te zien hoe in de uiteindelijk naar buiten gebrachte versie van het ALU suffe tekstfouten staan die laten zien waar de tekstdelen over de NOUW3 zijn geschrapt of vervangen. Erg amateuristisch.

Wat mij stoort is de manier waarop de politiek op zulke momenten werkt. Stukken zijn geheim, politici overleggen weken besloten binnen de coalitie, weten dondersgoed wat er aan de hand is, maar zijn daar naar buiten toe ‘on-the-record’ oneerlijk over. Er wordt een politieke werkelijkheid geschapen die niets met de werkelijkheid van doen heeft. Moeizaam is dat deze werkelijkheid wel naar buiten wordt uitgedragen omdat de feiten makkelijk verdoezeld kunnen worden. Verdoezeld omdat men ervan uitgaat dat iedereen de mores ‘dit is vertrouwelijk en blijft binnenskamers’ wel zal volgen. Gelukkig is er altijd een aantal politici dat wel spreekt al is het subrosa, en stukken wel overdraagt. Ik snap ook niet wat er mis is om eerlijk te zeggen hoe de vork in de steel zit en dat vanwege politieke onenigheid de plannen moesten worden aangepast. De coalitie kwam er onderling uit door de NOUW3 tussen Cartesiusweg en Lage Weide voorlopig te schrappen en wederom onderzoek te laten doen. Prima toch, maar verwijt mij niet dat ik even opschrijf hoe zo’n proces loopt. Dat doe ik om inzicht te verschaffen in de werkelijk gang van zaken in de politiek.

Dan de kwestie Majellaknoop. Ik zou geruchten verspreiden over spanningen binnen de coalitie. Spanningen die er volgens De Weger niet zijn. Ik zou mij hier gemakkelijk van kunnen afmaken door te zeggen dat als er geen spanningen zijn, De Weger ook de uitzonderlijke stap niet zou zetten een column te schrijven. Maar, dat is wel erg gemakkelijk. Ik baseer mij hier op vele gesprekken, en niet alleen gesprekken met de verkeerswoordvoerders. De Weger stelt ten onrechte dat ik schrijf over spanningen binnen het college. Ik schreef dat het gaat om spanningen binnen de coalitie. Het college is niet meer dan de wethouders en de burgemeester. De coalitie is veel breder. Dan gaat het ook om alle college ondersteunende raadsleden van PvdA, GroenLinks, CDA en ChristenUnie. Sterker, dan gaat het ook om de stedelijke besturen van deze partijen.

Ik zal hier geen lijst namen afdrukken wie ik allemaal heb gesproken. En ik kan hier best opschrijven dat ik na publicatie van het stukje nog een verkeerswoordvoerder van een erg grote partij sprak die iedere spanning ontkende. Een verhaal kan je daarop niet aanpassen en alleen als het journalistiek noodzakelijk is, kan een nieuw verhaal worden gemaakt. Als de woorden van zo’n persoon echter diametraal worden tegengesproken door andere bronnen en dan vooral zijn of haar politieke baas/bazin, dan is daarvoor geen basis.

Nogmaals, ik heb er geen moeite mee om bij de enkels afgezaagd te worden door een lid van het college. Ik ben zelf ook niet kinderachtig. Het verhaal van De Weger mist alleen iedere feitelijke onderbouwing en is op meerdere fronten aantoonbaar onjuist. Dat heb ik met bovenstaande tekst rechtgezet al moet de lezer zich daar maar een eindoordeel over vormen.

Voor wat betreft de spanningen binnen de coalitie over het verkeers- en luchtbeleid in het algemeen en de kwestie Majellaknoop in het bijzonder: de komende weken zullen uitwijzen of die al dan niet gesuggereerde spanningen tot een breuk gaan leiden. De recente geschiedenis heeft echter uitgewezen dat er talloze problemen waren tijdens de ‘regeerperiode’ van deze constellatie maar dat de rijen steeds werden gesloten. Of dat gunstig of ongunstig is voor onze stad dat weet ik gewoonweg niet. Dat het laat zien dat van een echt duaal politiek bestel op gemeenteniveau nog lang geen sprake is, dat denk ik wel te kunnen concluderen. Dat de spanningen die we in Utrecht al hebben gezien binnen een bedrijf tot meerdere personele wisselingen had geleid, daarvan ben ik zeker. Aan de andere kant: tot we een nog beter democratisch bestel hebben, is het huidige dermate belangrijk dat we het er mee moeten willen doen.

Wouter de Heus