Klik hier voor een vergroting

Een van mijn favoriete fotografen is Edward Steichen. Hij is bij het grote publiek bekend geworden door enkele wereldberoemde portretten, van Greta Garbo, Gloria Swanson en vele andere acteurs. Zijn foto van Rodin met het beeld van de Denker heeft ook een plaats in het collectieve geheugen gevonden.

Mijn voorkeur is voorspelbaar, als je de titel hoort: The Pond-Moonlight uit 1904. Een versie van deze foto kwam in 2006 nog in het nieuws toen die werd verkocht voor 2,9 miljoen dollar.

Steichen was een van de bekende picturalisten uit Amerika van begin negentienhonderd. In hun foto's was de sfeer belangrijker dan het onderwerp.

De Pond, is zoals de titel al doet vermoeden een foto van een vijver. Op de achtergrond een rij kale bomen, waartussen je de maan ziet schijnen. Het geheel weerspiegelt in het rimpelloze water. Op de voorgrond wordt het oppervlak troebel. Een dun laagje ijs maakt een complete reflectie onmogelijk.

Zijn portretten en naakten hebben veel fotografen al geïnspireerd, vanwege de compositie en het lichtgebruik. Vele jaargangen fotostudenten hebben een van zijn studio-portretten uitgekozen om een zo exact mogelijke remake van te maken. Een goede les om te leren gaan met studiolampen, reflectieschermen en soms zelfs met de visagie.

De foto van bijna drie miljoen was geen gewone afdruk, maar een meerkleuren afdruk met Arabische gom. Een techniek die ik zelf ook een beetje beheers, maar waar ik helaas te weinig tijd voor heb. Geen wonder dat die foto me bleef boeien. Maar hoe vind je in Utrecht een vijver met bomen, precies daar waar de maan staat? Een onmogelijke, zelfbedachte, opgave.

De foto zit echter zo in mijn geheugen, dat wanneer ik een combinatie van water en bomen zie, ik al kijk of er geen lichtbron mogelijk is.

Het was mij al duidelijk dat de maan als lichtbron uitgesloten zou zijn. Dat bracht mij op het idee om kunstlicht als achtergrond te gebruiken. Ik herinnerde me Park de Koppel in Lunetten, vlak bij de A12.

Het zal die nacht ongeveer -5 geweest zijn. Met lange onderbroek, extra trui en sokken aan, ben ik naar Lunetten gefietst. Door het strooilicht van de lantarenpalen was het pad net zichtbaar. Het resultaat is een nog mysterieuzere foto als die van de Steichen. Het tijdloze maanlicht is alleen vervangen door het lantarenlicht van de eenentwintigste eeuw, en de compositie is die van een park uit de twintigste eeuw. Steichen was waarschijnlijk op een landgoed uit de achttiende eeuw.

Als remake ben ik nog niet helemaal tevreden over de foto, maar zo gaat dat bij picturalisten. De sfeer is belangrijk, niet om het onderwerp, of in dit geval de na te maken foto.