vrijdag 22 november 2019
Versie 3.00.0
  Dé click met Utrecht!


Nieuws per e-mail?
Aanmelden Mijn AOU
Hier gratis aanmelden

Politiekpagina
Nieuwspagina
Meer nieuwspagina
Regio nieuwspagina
Variapagina




De intellectuele elite en de boze burger
Column
Gepubliceerd: 2010-04-26
door: Kees van Oosten








“Een aanzienlijk deel van het electoraat ziet de overheid, het politieke systeem en de maatschappelijke elite kennelijk als vijand. De vraag is hoe dat komt”, aldus Maarten van Rossem in Waarom is de burger boos? (2010). Zijn antwoord is dat de meeste burgers helemaal niet boos zijn maar juist opmerkelijk tevreden. Ze vinden alleen dat ze in onze complexe democratie weinig hebben in te brengen, een ontevreden minderheid laat zich door populisten als Fortuyn, Wilders en Verdonk tegen buitenlanders opzetten en de media trakteren de kijker en de lezer op een nimmer eindigende stroom van onbeschrijfelijke ellende, terwijl Nederland tot de rijkste en de veiligste landen ter wereld behoort, aldus Van Rossem. Eigenlijk is het allemaal de schuld van op macht beluste populisten, die linksom of rechtsom afkeer tegen de bestuurlijke elite proberen op te roepen, die het in de jaren 1982-2002, naar het oordeel van Van Rossem, juist verbluffend goed had gedaan door een gemiddelde groei te realiseren van 3% en de werkloosheid terug te dringen naar 2%. Tegen de linkse kerk voert hij aan dat Nederland juist "the best place [is] in the world for investment". Het antwoord op de vraag “waarom is de burger boos” moet volgens Van Rossem dus eigenlijk zijn: de burger moet zich gewoon niet zo op laten naaien door allerlei populisten, want hij heeft het dankzij de kabinetten Lubbers en Kok nog nooit zo goed gehad.

De analyse van Van Rossem is interessant omdat het de analyse is van een intellectueel die in Nederland doorgaat voor verlicht en progressief. Zoals de progressieve intellectueel Van Rossem denkt, zo denken er veel: in Nederland gaat het uitstekend, de vraag is alleen waarom willen de burgers dat niet inzien? Dat 81% van de burgers tevreden tot zeer tevreden zijn heeft Van Rossem gelezen in In het zicht van de toekomst (2004) van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Een gedegen studie waarin ook wordt beschreven dat onze samenleving maar met mager vijfje wordt beoordeeld en dat veel burgers zich zorgen maken over de toekomst. Dat had Van Rossem misschien ook moeten schrijven. In het algemeen, zo rapporteert het SCP, ”verwachten de Nederlandse burgers in de toekomst een samenleving die harder is en meer prestatiegericht, minder sociale zekerheid biedt en minder gelijkheid garandeert in de beschikbaarheid van gezondheid en zorg dan nu het geval is. Men vreest ook meer criminaliteit en etnische spanningen. De wens gaat een heel andere richting uit. Nederlanders kiezen voor een samenleving met een grote gemeenschapszin en met veel van de kenmerken die, nu ze dreigen te verdwijnen, hooggewaardeerd blijken te zijn. De tevredenheid met de regering en de overheid is in de jaren negentig van jaar tot jaar toegenomen, maar sinds 2000 is er een daling te zien, die in 2002 heel sterk is geweest. Van een verbetering in de tevredenheid kan sindsdien niet gesproken worden en dat klopt met de gedaalde waardering van de burger voor de samenleving als geheel. Aan het jaar 1999 geeft de Nederlandse bevolking terugkijkend een zeven als rapportcijfer, voor 2004 komt de waardering nog niet op een vijf uit. Voor de toekomst, zowel over vijf als over vijftien jaar, wordt er geen grote verbetering in het beeld verwacht. Dat staat allemaal in schril contrast met de tevredenheid die men meldt over het eigen leven.”

Geconfronteerd met uitkomsten die elkaar tegen spreken, besluit Van Rossem alleen gebruik te maken van de uitkomst die hem uitkomt, namelijk dat de burger tevreden is met zijn eigen leven. De dalende waardering voor de samenleving en de overheid en de sombere toekomstverwachting komen hem in zijn betoog niet uit en dus neemt hij die niet serieus. Als de politiek wat flinker afrekent met populisten en de media de kijker en de lezer wat minder trakteren op een nimmer eindigende stroom van onbeschrijfelijke ellende, dan zou de burger inzien dat de overheid het uitstekend doet. De ogenschijnlijke tegenspraak tussen de tevredenheid met het eigen leven en de ontevredenheid met de samenleving is niet zo vreemd als het lijkt. De burger stelt zichzelf aansprakelijk voor zijn eigen leven en de overheid voor de samenleving. Zo voor de hand als het ligt om de overheid de schuld te geven voor de samenleving, zo moeilijk is het om je eigen gebrek aan succes onder ogen te zien. En dus zegt de burger dat hij tevreden is met zijn eigen leven, maar ontevreden over de overheid.

Een voor de handliggende verklaring voor de boosheid van de burger is dat de overheid en de politiek de zorgen van de burger niet serieus nemen, zoals ook Van Rossem dat niet doet. Het valt ook niet mee voor een progressief intellectueel met een riant pensioen en een riante woning in een deftige buurt om je te verplaatsen in de positie en de zorgen van de doorsnee burger. Doorsnee burgers klagen over onveiligheid, criminaliteit, stank, lawaai, luchtverontreiniging, de bureaucratie en de verharding van de samenleving. De overheid en de politiek slagen er niet in iets aan die klachten te doen en dus krijgen we voortdurend te horen dat Nederland het rijkste en het veiligste land ter wereld is, “the best place in the world for investment”. Zoals we dat ook weer van Van Rossem horen. Dat kan de politiek een tijdje blijven roepen, maar er breekt een moment aan dat de burger dat niet meer gelooft en zich bedrogen voelt. Als de cijfers van het SCP niet bedriegen is het vertrouwen in de overheid vanaf het jaar 2000 tanende. De minister en de burgemeester kunnen elk jaar wel beweren dat de criminaliteit opnieuw verder is teruggedrongen, maar de burger ervaart in zijn omgeving steeds meer overlast en criminaliteit. De overheid kan wel beweren dat we het allemaal beter krijgen als we de lonen nog even matigen, maar steeds meer burgers geloven dat niet meer. En terecht: de laagste inkomens blijken er sinds 1977 per saldo op achteruit te zijn gegaan, terwijl de hoogste inkomens, waaronder die van de intellectuele elite, met ruim 60% zijn gestegen. De burger wordt steeds meer geconfronteerd met verontrustende informatie over de opwarming van het klimaat, over oorlogen en armoede en het mislukken van conferenties die daar overgaan. De burger heeft zijn geloof in de door de overheid beloofde vooruitgang verloren. Hij is er bovendien van overtuigd geraakt dat hij kan klagen en inspreken tot hij een ons weegt, maar dat de politiek daar helemaal geen boodschap aan heeft. Het is dan wel heel erg simplistisch om tegen de burger te zeggen: joh, je moet je niet zo door Wilders en de media laten opnaaien.

Kees van Oosten


Stuur dit bericht door!

SSLU vraagt Hof gemeente Utrecht te laten vervolgen
Tegen de koopzondag
Klimaatneutrale mobiliteit
Het probleem van GroenLinks
Een beter milieu: dialoog of actie?
Lintmeijer maakt belofte niet waar
Luchtmeetnet
Asbest en fijnstof
Gebakken lucht: Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
Fietsen in de stad gezond?
DHV: u vraagt wij draaien
Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL): de nieuwe kleren van de keizer
Fijnstof in Utrecht ruimschoots boven de norm
Milieuzonering
Wolfsen: soft of onverschillig
Waardeloos rapport over verkeersmodel
Milieu-onrechtvaardigheid
Humane rechtspraak: vrouw en kind moeten 24 dagen honger lijden
Normen luchtkwaliteit gelden niet voor weggebruikers
De uitbuiter is vlakbij
Raadsleden geven niet om luchtkwaliteit
De Berekuil
Geklets over criminaliteit en veiligheid
Duizenden vrachtwagens in Utrecht spoorloos
Ondergeschiktheid van het milieu en duurzaamheid
Comfortabele onwetendheid
Schoonrekenen in Utrecht
Milieuprofessionals
Demografische krimp, een lesje in kapitalisme
Wilders en de rechtsstaat
Tijdelijke verbreding A2
Rechtsbescherming als fopspeen
De beschavingsval
Kosten criminaliteitsbestrijding
De intellectuele elite en de boze burger
De Bundeling en de regie-democratie
Foutje van de IND
Klimaatoorlogen
Gemakzuchtige journalistiek
Waterhoofdmanagement
De staat van de stad 2010
Een college zonder PvdA
Open brief aan Rinda den Besten
Kafka in de thuiszorg
Gratis erfpacht Jaarbeurs
Kappen met kappen
Duurzaamheid en slopen
Banen of barbecues
Minder professionele bestuurders, beter onderwijs
GroenLinks, de fly-over en de Spoorlaan
Sociale zuivering
Bejaarden op de barricades
Niemandsbewind
CO2 en Stikstof
Referendum ja of nee
De Spoorlaan en de PvdA
Wonen in Utrecht steeds ongezonder
Geplande verloedering van As van Kanaleneiland
Incompetente beroepskrachten
Allemaal de broekriem aanhalen
De leugen regeert
Bezwaarmaker als volksvijand
Over de wet van de remmende voorsprong
Het ego van de burgemeester
Inside Wolfsen
Opstand van de elite
Gidsland
Ons land
Hard en sociaal
Rechtbank kiest partij voor de gemeente
Gebakken luchtkwaliteit
Subsidie corrumpeert
Open brief aan de PvdA
Kredietcrisis of overproductie
Wijze lessen over inspraak
Farizeeërs
Mogen wij even afrekenen?
Het Winkelgebouw en het einde van de Stationsplannen
Geblunder
‘Verschoning’ van bussen valt tegen
Belgische toestanden?
De asfaltlobby
Volksvijand
De verloedering van de binnenstad
De vriendenrepubliek
Onveiligheid
Winkeliers Hoog Catharijne de klos
Politiek correct racisme
Segmenten
Vooruitgang
Volgzame ambtenaren
Duyvendak, klimaatactivist
Welvaart
Professionalisering
Actie voeren
Wetenschappelijke precisie
Rectificatie
Majellaleed
Niet bij brood alleen
Utrecht autostad
Gehoorzame burgers
Leve de economische groei
De Staat en het Kapitaal (2)
De Staat en het Kapitaal (1)
Zo gek als een deur
Integere ambtenaren
Excursie Auschwitz
Slachting onder winkeliers
Recht op verzet
Mosquito's
Troebel water
Wooncarrière
SloopLinks
Laffe wetenschappers
Werkverschaffing
Sjoemelen
Utrecht, Utrecht über alles

© 2007-2012 AllesoverUtrecht