Een aardig tv-programma, zondagavond laat over Slow Food, langzaam eten. Het zou associaties kunnen oproepen met de Klisjeemannetjes van Kees van Kooten en Wim de Bie. “Langzaam eten en vooral goed kauwen, zodat het eten gelijkmatig in je bloed komt”, maar dan op zijn plat Haags. Maar nee, het ging over duurzame landbouw, lokale producten en zorg voor moeder aarde.

Daarmee samenhangend ging het om de economische ratrace waarin we ons bevinden. Alles is al decennia gericht op economisch groei. Is die er niet, dan valt ons systeem als een kaartenhuis in elkaar. Met de huidige crisis plukken we daarvan de wrange vruchten. Om de boel toch een beetje draaiende te houden geeft de overheid dagelijks 100 miljoen euro meer uit dan erin komt. De echte klap moet nog komen. Ierland failliet, Griekenland was dat al en Portugal en Spanje kunnen nog volgen. Tijd voor een nieuw systeem, dat denken velen waaronder inmiddels ook topeconomen.

Ook de stad Utrecht is op dit economische dwangsysteem gestoeld. Uitgaande van oude inzichten en de centrale positie van het land werden 30.000 woningen bedacht in Leidsche Rijn. Het stadsdeel moet ‘budgetair neutraal’ worden gebouwd. Ofwel: de stad moet de kosten voor het aanleggen van voorzieningen en infrastructuur terugverdienen uit de grondopbrengsten van koopwoningen, bedrijventerreinen en kantoren. Na het debacle van de Belle van Zuylen-toren wacht de stad en het nieuwe stadsdeel nog meer forse tegenvallers. De kantorenmarkt is niet alleen onderuitgegaan, maar op hele andere regels gestoeld als toen Leidsche Rijn werd bedacht. Het zou hier te ver voeren om dat allemaal uit te leggen, maar er is ook in Utrecht structureel minder kantoorruimte nodig dan ooit bedacht. Dat zou zomaar om 300.000 vierkante meter kunnen gaan.

En de Utrechtse woningnood? Er worden amper woningen opgeleverd maar veel extra zwervers heb ik nog niet gezien. Die woningnood is alleen een kwalitatieve nood die de kop echt opsteekt als het iedereen voor de wind gaat. Nu dat niet het geval is voldoen de woningen nog prima. Natuurlijk zal dat weer wat veranderen als de ergste crisis voorbij is, maar de vraag moet gesteld of die crisis wel volledig voorbijgaat de komende tien jaar. Ik heb daarover mijn twijfels. Gelukkig stel ik in die discussie niets voor, maar waar Utrecht mee zou kunnen beginnen is om de uitbreidingslocatie Rijnenburg van tafel te halen. Die 7000 extra woningen zullen nog heel lang niet nodig zijn. Het werkt ook verlammend op de markt. Waarom ingewikkelde binnenstadslocaties als langs het Merwedekanaal bouwen, als je straks in de weilanden bezig kan. Hoe moet Leidsche Rijn ooit afkomen als Rijnenburg mee gaat concurreren?

Maar goed, Slow Food, daar ging het om. Eerlijke producten op een eerlijke manier geproduceerd. Beter, lekkerder en gezonder vooral voor moeder aarde. Ik ben geen GroenLinksige activist maar het begint er langzaam naar uit te zien dat de economische wetten van groei op groei het niet meer gaan halen. Het systeem is niet even van slag maar duurzaam ontregeld. Ik heb daar geen moeite mee. Nu wil ik graag zien hoe we in Utrecht omgaan met de nieuwe tijd.

Wouter de Heus