Twintig jaar geleden konden kinderen beter rekenen dan nu. De opgave 458 + 26 + 217 + 1234 = ... is voor de huidige groep-8-leerling echt te moeilijk. En ook de vraag "Hoeveel is 19 procent van 650 euro?" is tegenwoordig voor deze groep te hoog gegrepen. Met taalbeheersing is het ook al droevig gesteld. De inspectie van het onderwijs rapporteert over de onderbouw van het vmbo en praktijkonderwijs dat "een ruime meerderheid van de leerlingen over onvoldoendebasisvaardigheden op het terrein van de Nederlandse taal beschikken bij de start van het voortgezet onderwijs. Bovendien blijkt dat dit probleem in de loop van de onderbouw zekerniet kleiner wordt." De vmbo's in Utrecht blijken wat de ontwikkeling van de woordenschat betreft nog eens een stuk slechter te presteren dan landelijk gemiddeld. In het eerste leerjaar gaat de woordenschat nauwelijks vooruit(Taalprestaties in het Utrechts voortgezet onderwijs, januari 2008).

Een miljard euro erbij voor docenten, anderhalf miljard euro erbij voor doorlopende taal- en rekenleerwegen en op termijn nog eens vier miljard euro per jaar erbij, aldus Staf Depla (PvdA). "Scholen zullen een zodanig personeelsbeleid moeten gaan voeren dat er ook eens iemand uit kan vliegen." Docenten moeten "voluit gaan". Professionals de ruimte geven om scholen te leiden, en dat hoeven geen docenten te zijn. Aldus Depla. Wat in de politieke retoriek van Staf Depla (VillaOnderwijs 2009/13) ontbreekt, is een zorgvuldige analyse van de beroerde toestand in het onderwijs.

Bij de Vereniging Beter Onderwijs Nederland tref je die analyse wél aan: de immense schaalvergroting, de toegenomen bureaucratie, de benarde positie vande docent, de intrede van de professionele bestuurders, die de school willen runnen als een bedrijf en zichzelf managerssalarissen toeëigenen, modieuze didactiek en management. En om de bureaucratie te beperken, heeft de overheid nog veel meer bureaucratie in het leven geroepen. Tussen de overheid en de docent is een dikke bestuurslaag gegroeid, waarop geen controle meer mogelijk is en die een ongehoorde macht uitoefent die "niet zelden ontaardt in intimidatie van docenten door bestuurders" (NRC, 6/7 februari 2010).

Professionals de ruimte geven en meer personeelsbeleid, zodat er ook eens iemand uit kan vliegen, zoals Staf Depla propageert, staat haaks op de analyse van de Vereniging Beter Onderwijs Nederland, die nu juist een óntbureaucratisering voorstelt. Het is ook zeer de vraag of er wel miljarden bij moeten. "Het aandeel managers in het onderwijs heeft onaanvaardbare hoogten bereikt waarbij hoge salarissen worden betaald. Volgens accountantsonderzoek gaat op sommige hbo'snog maar 20 procent van het budget naar onderwijs voor studenten." Aldusde voorzitter Ad Verbrugge van de Vereniging Beter Onderwijs Nederland in de NRC.

Kortom: wegsnoeien al die dure professionele bestuurders met hun tirannieke personeelsbeleid. En het geld dat daarmee vrijkomt, gebruiken om klassen kleiner te maken en ruimte te scheppen voor veel meer praktijklessen, zodat docenten weer aan lesgeven toekomen.

Kees van Oosten