Sociale zuivering houdt in dat mensen met een laag inkomen worden opgeruimd. Opgeruimd staat netjes. Ze hoeven niet allemaal weg, maar het moeten er wel een stuk minder worden. De stad, zo heet dat in officiële beleidsdocumenten, moet meer mensen met een hoog en middeninkomen vasthouden. En omdat je een vierkante meter maar een keer kunt volbouwen, komt dat erop neer dat mensen met een laag inkomen het veld moeten ruimen.

Nu kan men bij de gemeentegrens een bordje ophangen met "Minima komen er niet in", maar dan worden die minima boos en dan stemmen ze niet meer op de PvdA. Dus wat doen Mitros, Portaal, Bo-Ex en wethouder Harrie Bosch (PvdA)? Die slopen zo veel mogelijk sociale huurwoningen en die vervangen ze door koopwoningen of dure (sociale) huurwoningen. Dan verdwijnen de mensen met een laag inkomen vanzelf, want kopen, daar hebben ze geen geld voor. En die nieuwe (sociale) huurwoningen, daar mogen ze niet in, want dat kunnen ze niet betalen. Voor sommige gebieden geldt ook nog eens het 'lokaal maatwerk', wat erop neerkomt dat alleen 'kansrijken' een sociale huurwoning toegewezen krijgen.

Dit beleid, waarbij minima en kansarmen het veld moeten ruimen, heeft een naam. Het heet 'stedelijke herstructurering'. Men spreekt in het beleidsjargon ook wel over 'de transformatie-opgave'. Mooie namen die moeten verhullen dat het gewoon om sociale zuivering gaat: het opruimen en wegwerken van zo veel mogelijk minima, zodat Utrecht een fijne stad wordt voor welgestelden.

Waarom komen minima niet massaal in opstand tegen dit herstructurerings- of transformatiebeleid? Iedereen kan bedenken dat het terugdringen van het aandeel sociale huurwoningen van 47% (1996) naar 30% (2020) tot gevolg heeft dat er voor de lagere inkomens schrijnende woningnood ontstaat. Het antwoord is: omdat de huurders in sloopwijken worden bedrogen. Mitros, Portaal, Bo-Ex en wethouder Harrie Bosch garanderen de huurders namelijk met zoveel woorden dat zij na de sloop terug kunnen keren in de wijk, als zij dat willen. En als je dan ook een eenmalige verhuiskostenvergoeding krijgt van 5.396 euro, zeg dan maar eens nee.

Die zogenaamde terugkeergarantie is natuurlijk onzin. Iedereen kan bedenken dat er van terugkeer geen sprake kan zijn als sociale huurwoningen worden vervangen door koopwoningen en dure (sociale) huurwoningen. Minima kunnen niet kopen en worden door Woningnet bovendien geweigerd voor de dure (sociale) huurwoningen. Met andere woorden: Harrie Bosch maakt de huurders in Overvecht, Kanaleneiland, Zuilen, Hoograven en Ondiep maar wat wijs. Daar komen die huurders wel achter tegen de tijd dat ze echt proberen terug te keren. Kijk naar Het Kleine Wijk. Hoeveel van de oorspronkelijke bewoners zijn er teruggekeerd?

En dan die verhuiskostenvergoeding. Voor de 'tijdelijke' verhuizing krijg je 5.396 euro. Maar hoeveel krijg je als je daarna zou kunnen terugkeren? Dan krijg je nog maar 1.963 euro. Daar kun je de verhuizer echt niet van betalen, laat staan de nieuwe gordijnen en de nieuwe vloerbedekking. De zogenaamde terugkeergarantie is dus bedoeld om de mensen zand in de ogen te strooien. Het is ook helemaal niet de bedoeling dat mensen terugkeren: de wijk moet immers 'geherstructureerd' en 'getransformeerd' worden, zodat er 'gezond gemeleerde' woonwijken ontstaan.

De eerste vraag die moet worden gesteld, is: waar blijven al die minima die straks 10 jaar of langer op de lijst van woning zoekenden moeten blijven staan? Dat weet niemand en dat vraagt ook niemand zich af. Als het aandeel sociale huurwoningen van 47% wordt teruggedrongen naar 30% en als bovendien vooral de goedkopere sociale huurwoningen worden gesloopt, dan zal het gevolg daarvan zijn dat mensen moeten gaan inwonen. Dan moeten jonge gezinnen bij opa en oma inwonen, dan wordt het weer normaal dat alleen tweeverdieners kunnen huren en dat alleenstaanden ergens een (onbetaalbare) kamer huren.

De laatste vraag is: wat heeft dit beleid met socialisme, sociaal-democratie of christelijke politiek te maken? De grote pleitbezorgers van dit sociale zuiveringsbeleid zijn de PvdA en het CDA.

Kees van Oosten