Gevleugelde woorden van voormalig burgemeester Annie Brouwer: Utrecht is één stad. Ze riep het vaker als weer eens duidelijk werd hoe in Utrecht de gemeentelijke diensten langs elkaar heen werkten. Menig intern rapport werd geschreven hoe het werkelijk zat in de ambtelijke top en tussen die top en het stedelijk bestuur. Die rapporten kwamen echter nooit naar buiten.

Vorige week bracht het college op verzoek van een aantal raadsfracties een interne rapportage naar buiten van het bureau Lysias. Op verzoek van het vorige stadsbestuur werd een scan gemaakt van de problemen binnen de Domstedelijke ambtenarij. Het rapportje is pas een eerste aanzet om zaken in kaart te brengen. De rest zou via vervolgopdrachten geschieden, maar die opdrachten zijn nooit meer gegeven. Het vorige college stelde het rapport ook niet vast, maar 'nam er kennis van'. Waren er geen verkiezingen geweest, dan was het verhaal vast in een diepe lade gestoken. Nu gebeurde dat niet omdat de nieuwe ploeg wethouders een speerpunt heeft gemaakt van het reorganiseren van ambtelijk Utrecht. En dat dit hard nodig is, dat blijkt uit datzelfde rapport.

Hoewel de onderzoekers niet hebben kunnen spreken met de toen al ziek thuis zittende gemeentesecretaris John Schuilenburg, kan rustig gesteld worden dat alles wat het vorige college naar buiten bracht om het vertrek van hem te verklaren naar het rijk der fabelen kan worden verwezen. Schuilenburg wilde de verhouding tussen de bazen van de diensten verbeteren maar had niet voldoende middelen om hun macht te breken.

Het stuk van Lysias ademt wantrouwen, scheve verhoudingen en egoïsme uit. Waar binnen de ploeg wethouders collegiaal wordt samengewerkt om zaken op te lossen, gebeurde dat tussen de dienstdirecteuren niet. Ikke ikke en de rest kan stikken. Schuilenburg had niet de tools om deze staande praktijk te wijzigen en opereerde waarschijnlijk teveel als de spreekwoordelijke olifant in de porseleinkast om de rest mee te krijgen. Daarin faalde hij jammerlijk.

Op deze plek is het niet nodig om alle bevindingen van de mensen van Lysias gedetailleerd op te schrijven. Wel is prettig om een keer te kunnen lezen dat de manier waarop vorige stadsbesturen steeds verhullende woorden gebruikten om net te doen alsof er in Utrecht goed en efficiënt werd gewerkt in dienst van de inwoners grotesk was en de boel niet heeft verbeterd. De dienstdirecteuren moeten ernstig in de spiegel kijken en zich afvragen: waartoe ben ik op aard. Het nieuwe college moet op zoek naar een zeer kundige vervanger van Schuilenburg en hem of haar de instrumenten geven om van Utrecht echt één stad te maken in plaats van een trits van eilandjes die elkaar vaker tegenwerken dan samenwerken. De nieuwe wethouder Jeroen Kreijkamp (D66) van personeel en organisatie heeft een pittig werkje voor de boeg waar we hem veel succes mee moeten wensen.

Wouter de Heus

Bijlage: Lysias.pdf