De belangrijkste politieke spelers die in Utrecht een nieuwe coalitie moeten vormen zijn het over één ding volstrekt eens: Utrecht verdient een open en transparant stadsbestuur. Daarvoor, zo zeggen de partijleiders, is een andere bestuurscultuur nodig. Ik juich dat van harte toe. Hoe het er in Utrecht aan toe kan gaan merkte ik afgelopen week na het publiceren van een artikel over hoe keurig het Utrechtse stadsbestuur in 2009 heeft gedeclareerd. Alle rare etentjes, stapels broodjes, abonnementen en andere onzin waren, anders dan in 2008, niet meer door onze collegeleden gedeclareerd.

Navraag leerde mij dat bestuurders als de dood zijn om zulke zaken nog op te voeren. Een wethouder vertrouwde me toe dat zelfs de fles wijn aan een collega-bestuurder bij diens afscheid uit eigen zak was betaald. Geen zin om achteraf gezeik te krijgen. In het artikel gaf ik aan dat zulke obligate cadeautjes natuurlijk niet uit de zak van de bestuurders hoeven te komen, maar dat zoiets, als je het maar goed registreert, hoort bij de kosten die een stad nu eenmaal maakt. Ik had alleen geen woorden van wethouders, declaratieangst aan de ene kant maar ook de opmerkingen dat sommige zaken zelf betaald hadden moeten worden, in het artikel opgenomen. Soms praten bestuurders sub rosa nu eenmaal openhartiger. Achteraf is het kennelijk dom om zoiets in een artikel niet even te benoemen. Het stadhuis gaat dan meteen met je verhaal aan de haal. Volgens hen was er geen enkel verschil tussen 2008 en 2009. In 2009 waren er gewoonweg minder kosten en beide jaren waren geheel volgens de regels verlopen.

Iemand die dat zegt heeft kennelijk niet even een rondje gebeld met de eigen wethouders. Dat kwam vast beter uit. Want dan kan je een helder krantenverhaal lekker als onzin wegzetten. Niet goed, maar zo gaat het tegenwoordig. Dat heet ‘spinnen’ en komt op het laagste bestuurlijke niveau net zo veel voor als in de grote-mensen-politiek rond het Binnenhof. Man wat heb ik daar een hekel aan. Ik ben dus heel benieuwd of de personen die aan zet zijn een nieuwe coalitie met daarbij een nieuw college te vormen echt werk kunnen maken van het veranderen van de Utrechtse bestuurscultuur. Ik heb daar een hard hoofd in. Een stad maakt namelijk geen fouten. En als er iets niet helemaal vlekkeloos verloopt dan ligt dat altijd aan anderen en nooit aan de stad, de bestuurders of de ambtenaren. Lees voor de lol eens de antwoorden op de afgelopen 200 schriftelijke vragen, die raadsleden stelden aan het college. In het beste geval zal je teruglezen dat iets wellicht ‘suboptimaal’ is verlopen. Nooit las ik: dat hebben we verkeerd gedaan, we zullen excuses maken en een bos bloemen sturen. Wat dat is, ik weet het niet. Mensen maken fouten, ambtenaren maken fouten, stadsbestuurders maken fouten. Vaker gaat het goed. Maar als je verleert om oprecht sorry te zeggen als iets niet goed ging, dan neem je de duizenden stedelijke medewerkers niet serieus. Ben benieuwd hoe je die cultuur moet aanpakken.

Wouter de Heus