Het aantal dagen dat de fijnstofnorm van 50 microgram/m3 per jaar mag worden overschreden is 35. UtrechtéchtAnders (www.utrechtanders.nl) berichtte inmiddels dat bij het RIVM-meetstation op de Kardinaal de Jongweg de grens van 35 dagen in 2011 inmiddels ruimschoots is gepasseerd: 42 dagen.

In Utrecht wordt fijnstof slechts op twee plaatsen gemeten: op de Kardinaal de Jongweg en de Erzeijstraat. Hoe het langs andere wegen in Utrecht is gesteld met de fijnstof weten we dus niet precies. Wat we wel weten o.a. op grond van de berekeningen van de gemeente en het NSL, is dat de fijnstofconcentratie op Kardinaal de Jongweg lager ligt dan bijvoorbeeld op Amsterdamsestraatweg-Zuid, de M.L. Kinglaan, Cartesiusweg, Josephlaan, Marnixlaan, Vondellaan, Albatrosstraat, Bleekstraat, Catharijnesingel, Graadt van Roggenweg, Weerdsingel, Oudenoord, Rubenslaan, Vredenburg, busstation bij CS, Vleutenseweg, Croeselaan (Jaarbeursplein), Marxdreef, Schweitzerdreef. Als de fijnstofnorm op de Kardinaal de Jongweg wordt overschreden, wordt die dus op een groot aantal wegen in Utrecht overschreden.

Op 21 februari 2011 antwoordde het college op vragen van Vincent Oldenborg dat er voor 2011 geen overschrijdingen van de fijnstofnorm voor Utrecht berekend waren. Andermaal blijkt dus dat de berekeningen die uitgevoerd worden door de afdeling Milieu ook wat fijnstof betreft volstrekt onbetrouwbaar zijn. Dat de gemeentelijke berekeningen van de concentratie stikstofdioxide niet deugen wisten wel al, die blijken vergeleken met tot nu toe (sinds 9 maanden) uitgevoerde metingen met het Utrechtse meetnet ca 29% te laag te zijn.

Overschrijding van de fijnstofnorm is een ernstige zaak. In de eerste plaats natuurlijk voor de gezondheid: jaarlijks overlijden ca. 18.000 Nederlanders gemiddeld een jaar voortijdig als gevolg van langdurige blootstelling aan fijnstof. In grote steden als Utrecht, Amsterdam, Den Haag en Rotterdam is dat sterftecijfer natuurlijk aanzienlijk ongunstiger dan buiten de grote steden en buiten de Randstad. De overschrijding is bovendien ernstig omdat Nederland eigenlijk in 2005 al aan de fijnstofnorm had moeten voldoen en tot 2011 uitstel heeft gekregen. De nu door RIVM-metingen vastgestelde overschrijding betekent dat er wat de gemeente Utrecht sprake is van schending van de Europese regelgeving.

Overschrijding van de fijnstofnorm is overigens een ernstige zaak omdat de afdeling Milieu van de gemeente al sinds de vaststelling van de Europese Richtlijn uit 1999 beweert dat het steeds beter gaat met de luchtkwaliteit in Utrecht, omdat er sprake zou zijn van een voortdurende afname van de luchtverontreiniging en dat er dus eigenlijk geen bijzondere maatregelen nodig zijn. De gemeente doet daarom tot op heden niets om de groei van het autoverkeer af te remmen. De Utrechtse Rekenkamer rapporteerde in juli 2011 dat van géén van de door de gemeente genomen maatregelen een gunstig effect kon worden vastgesteld.

De Stichting Stop Luchtverontreiniging Utrecht dringt er al jaren op aan de luchtverontreinigingscijfers niet langer te laten berekenen door de afdeling Milieu (onderdeel van de Dienst Stadsontwikkeling), maar te laten berekenen door een onafhankelijke instelling. Er staat teveel op het spel om de berekening van luchtkwaliteit niet onafhankelijk uit te laten voeren.

Kees van Oosten