De Stichting Stop Luchtverontreiniging Utrecht heeft het gerechtshof gevraagd het Openbaar Ministerie op te dragen de gemeente Utrecht te vervolgen. De lucht in Utrecht is nog steeds zeer ongezond door de uitlaatgassen van het groeiende auto- en vrachtverkeer. Dat is al vele jaren bekend, maar alle luchtrapportages en actieplannen van de gemeente ten spijt, is de lucht in tien jaar nauwelijks schoner geworden. Het aantal inwoners met COPD en het aantal kinderen met astma neemt in Utrecht met het jaar toe. Met name langs stads- en snelwegen, die steeds drukker worden. Utrecht is geen stad waar mensen gezond oud kunnen worden.

Meer autoverkeer
De vooruitzichten zijn somber. In het rapport Regio in beweging werd beschreven dat het auto- en vrachtverkeer van en naar het stadscentrum tussen 2010 en 2020 met 100% toeneemt."De verwachte ontwikkeling van de automobiliteit in heel Nederland valt daarbij in het niet", aldus het rapport (p.18) Het huidige college (PvdA, D66 en GroenLinks) breekt daarmee zijn belofte dat de groei van het autoverkeer zal worden gehalveerd, wat in 2020 neer zou komen op een groei van rond 10%. Wethouder Lintmeijer (GroenLinks) streeft, zo blijkt uit Aantrekkelijk en Bereikbaar (p.65) zelfs naar een verbetering van de autobereikbaarheid van alle economische kernzones in de stad, inclusief de binnenstad en het Stationsgebied.

Voortijdig overlijden
Gemiddeld kost luchtverontreiniging de Nederlander een jaar van zijn leven. Omdat langdurige (enkele maanden tot enkele jaren) blootstelling aan hoge concentraties schadelijke fijnstof voornamelijk optreedt langs drukke stads- en snelwegen, is juist daar sprake van voortijdig overlijden en moet er van worden uitgegaan dat het de mensen die langs drukke stads- en snelwegen wonen tot tien jaar van hun leven kan kosten. Op basis van berekeningen van het RIVM (2005) berichtte de GG&GD Utrecht in 2008 dat er elk jaar 315 Utrechters voortijdig overlijden door fijnstofblootstelling.

Normoverschrijding
De aanzienlijke gezondheidsschade van het groeiende auto- en vrachtverkeer in Utrecht is al meer dan tien jaar bij de gemeente en het gemeentebestuur bekend. In 1999 werden in de Europese Richtlijn 1999/30 normen vastgesteld waaraan in 2005 (fijnstof) en in 2010 (stikstofdioxide) moest worden voldaan. De gemeente Utrecht heeft tot 2005 echter niets gedaan om tijdig aan de fijnstofnorm te voldoen en ook in de jaren daarna plannen vastgesteld en uitgevoerd, wetende dat de fijnstofnorm daardoor zou worden overschreden. Naar het oordeel van de SSLU moet de gemeente alleen al om die reden worden vervolgd wegens het voortijdig overlijden en de ernstige gezondheidsschade van honderden Utrechters door voortdurende blootstelling aan hoge concentraties fijnstof.

Valsheid in geschrifte
De berekeningen die de gemeente vanaf 2002 heeft gemaakt voor jaarrapportages, voor de onderbouwing van bestemmingsplannen, bouw- en infrastructuurplannen en milieuvergunningen werden naar het oordeel van de SSLU altijd zo opgesteld, dat het leek alsof de gemeente zich hield aan de regelgeving, die nauwkeurig voorschrijft hoe berekeningen moeten worden uitgevoerd. De SSLU heeft vanaf haar oprichting in 2005 kritiek op die berekeningen geoefend en is daarin vaak door bestuursrechters en de Raad van State in het gelijk gesteld. Naar het oordeel van de SSLU is er sprake van het "schoonrekenen" van de lucht en moet dat minstens gekwalificeerd worden als valsheid in geschrifte.

Feitelijk leidinggeven
De SSLU heeft in de loop van jaren het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad gewezen op onjuistheden en onwaarheden in luchtrapportages en actieplannen. De leden van het college en een grote meerderheid van raadsleden, met name de raadsleden van de PvdA, D66 en GroenLinks die het huidige college steunen, hebben de kritiek van de SSLU en van andere burgers en organisaties stelselmatig doodgezwegen, geweigerd om zich in de (eenvoudige) luchtkwaliteitsberekeningen te verdiepen maar de gemeentelijke deskundigen wél tegen de kritiek in bescherming genomen. Daarmee hebben zij de ondeugdelijk Utrechtse rekenpraktijk bewust aanvaard, met de schadelijke gevolgen daarvan voor de volksgezondheid, en zijn zij daarvoor dus mede strafrechtelijk aansprakelijk.

Integriteitsprobleem
Door de verantwoordelijkheid te nemen voor ondeugdelijke luchtkwaliteitsberekeningen en rapportages, door de deskundigen die de berekeningen voor de gemeente uitvoeren tegen kritiek in bescherming te nemen zonder ze te controleren en op de kritiek in te gaan, bevorderen het college en de gemeenteraad een cultuur binnen de ambtelijke dienst waarin voor medewerkers geen plaats is die niet bereid zijn om, waar dat nodig is om te laten zien dat de gemeente zich aan wet- en regelgeving houdt, creatief te rekenen en propaganda te schrijven in plaats van betrouwbare rapportages en beleidsnota's. Ook daarom meent de SSLU dat het urgent en noodzakelijk is de gemeente en het gemeentebestuur te vervolgen.

Mede-indieners
De gemeente zal bij het gerechtshof ongetwijfeld aanvoeren dat het verzoek om het OM op te dragen de gemeente Utrecht te vervolgen, slechts het werk is van enkele querulanten. De SSLU verzoekt daarom een ieder die er belang bij heeft dat er een eind komt aan het schoonrekenen in Utrecht, zich te melden als mede-indiener van het klaagschrift van de SSLU. (stopluchtverontreiniging@gmail.com)

Kees van Oosten


Documenten (pdf) downloaden:

Strafrechtelijke vervolging gemeente Utrecht
Openbaar Ministerie
Schoonrekenen in Utrecht 1
Schoonrekenen in Utrecht 2
Klaagschrift art. 12 Sv SSLU
Honderden doden in Utrecht door overschrijding luchtkwaliteitsnormen

Zie ook Stopluchtverontreiniging.nl