Klik hier voor een vergroting

Het is al ruim 15 jaar geleden dat ik voor de kunstuitleen/galerie Transarte deze montage maakte. Leo van de Herik had alle kunstenaars uit zijn 'stal' gevraagd om een kunstwerk te maken ter gelegenheid van de vijftigste herdenking van de bevrijding, dit onder de titel 'de 50ste Mei'.

Tegenwoordig kun je met photoshop makkelijk zoiets maken. Je selecteert een aantal details en schuift ze tot ze op de juiste plek liggen. In de doka moet je alles precies uitmeten en de overgangen goed laten verlopen. Als er een fout in zit moet het weer helemaal overnieuw. Dit is geen ontmoediging, maar vooral een grotere uitdaging.

Zo'n opdracht inspireert me en ik zoek tussen m'n negatieven naar passende details. Het is een verzameling van verschillende beelden. De voorgrond komt uit Pilzen, de beeldengroep staat boven op de poort in Berlijn op de grens van Oost en West Berlijn. Het glas in loodraam is in de synagoge van Groningen. Alleen de ruïnes die door de ramen links in beeld te zien zijn, stonden in Utrecht. Het is het oude gebouw van de Rabobank in wijk C. Tijdens een saaie zondagmiddag ben ik daar op avontuur geweest met Eva, m'n toenmalige vriendinnetje. Op een andere versie, zie je haar door een van de ramen.

Voor de montage heb ik gezocht naar symbolische beelden, beelden die aan de ellende van een oorlog doen denken. De nacht heeft altijd een symbolische waarde van angst of spanning. Tussen m'n negatieven zitten niet veel beelden die rechtstreeks aan de oorlog refereren. Het glas in lood raam van de Davidster spreekt in deze situatie voor zich. In zwart/wit heeft een beeld al snel een meer symbolische waarde.

De 'huizen met ramen' heb ik uit dozen geknipt en speciaal voor deze montage in m'n slaapkamer in de brand gestoken en gefotografeerd. Niet geheel ongevaarlijk bedenk ik nu. Toen ging het om het eindresultaat.

Bram Zaliger heeft zich laten inspireren door de montage en het onderwerp en schrijft het gedicht. Het is een heel eigen bijdrage en het gedicht maakt het werk compleet. Een persoonlijke beleving van de bevrijding. Herdenken blijft iets persoonlijks.

Frans de Jonge

Lees hier het gedicht Teutofobia van Bram Zaliger (pdf).